Substancje chemiczne.

Inhalacje (wdychiwania) są też formą bardzo pospolitą w stosowaniu leków zio­łowych lotnych. Do inhalacji przez usta i nos (przez kilka minut) zazwyczaj stosuje się olejki eteryczne w ilości kilku (kilku­nastu) kropel na napar z rumianku lub wrzącą wodę. Głowę przy tym przykrywa się ręcznikiem. Można również wdychać pary lotnych substancji przez odwrócony lejek, którym nakrywa [...]

Inne składniki biologicznie czynne
Niektóre ze składników organicznych od­grywają istotną rolę jako składniki bio­logicznie czynne, wiele też ma znaczenie uzupełniające efekt leczniczy, jak np. kwa­sy organiczne (kwas cytrynowy, jabłkowy, winowy), tłuszcze (w tym oleje tłuste), fosfolipidy (np. lecytyna w niektórych na­sionach), białka.Specjalne znaczenie mają witaminy, np. zawarte w owocach róży dzikiej (głównie witamina C), enzymy — [...]

Garbniki. Jest to grupa substancji wielofenolowych o złożonym składzie chemicz­nym. Ogólną cechą biologiczną tych zwią­zków jest zdolność ścinania (koagulowania) białka (efekt garbujący — stąd na­zwa), a także erytrocytów. Na tym polega ich charakterystyczny wpływ ściągający na błony śluzowe, co niekiedy jest równo­ważne efektowi przeciwzapalnemu. Zioła zawierające garbniki są stosowane zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie. Zewnętrznie [...]

Najczęściej stosuje się: korzeń i liść prawo-ślazu, kwiat ślazu leśnego, nasiona lnu, nasiona kozieradki, kwiat dziewanny, liść podbiału, porost islandzki i in. Inny wielocukier — skrobia (pszeniczna, ryżowa) jest częstym składnikiem pudrów, przysypek leczniczych. Kwas alginowy jest wielocukrem o charak­terze kwaśnym, występującym w glonie morskim — morszczynie (u nas w Bał­tyku), a ponadto źródłem organicznie [...]

Śluzy są wielocukrami (polisacharydami) tworzą­cymi z wodą roztwory koloidalne, ciąg-liwe, na ogół bez smaku i zapachu. Ich charakterystyczna właściwość pęcznienia przy zetknięciu z wodą jest wykorzystywa­na w lecznictwie: niektóre z tych surow­ców roślinnych stosuje się w formie leków łagodnie przeczyszczających (np. agar-a-garr nasiona lnu, babki płesznika). Surowce śluzowe w lecznictwie pełnią rolę środków osłaniających, zmiękczają­cych, [...]

Olejki eteryczne na ogół silnie drażnią błony śluzowe i skórę. Rodzaj działania zależy od charakteru składników olejku. Niektóre z nich mają działanie wykrztuśne (np. olejek anyżowy, kopru włoskiego, sosnowy), przeciwzapalne (np. olejek ru­miankowy, zawierający jako składnik prze­ciwzapalny m.in. chamazulen), przeciw-bakteryjne (np. olejek tymiankowy ze składnikiem fenolowym — tymolem, olejek czosnkowy), żółciopędne (np. olejek mię­ty pieprzowej), [...]

Olejki eteryczne są lotne szczególnie z parą wodną, co należy mieć na uwadze zarów­no przy przechowywaniu zawierających olejki ziół, jak i podczas przyrządzania naparów (nie gotować!). Do surowców olejkowych należy dużo stosowanych w lecznictwie ziół, np. bar­dzo powszechne w użyciu są liście mięty pieprzowej, szałwii lekarskiej, melisy, kwiatostany rumianku i wiele innych. Stosowane są również [...]

Olejki eteryczne.
Są to lotne składniki wielu roślin leczniczych. Poza swoją lot­nością odznaczają się na ogół silnym zapa­chem. Nie rozpuszczają się w wodzie i są od niej lżejsze. Pod względem chemicz­nym są mieszaninami bardzo wielu sub­stancji terpenowych lub fenolowych. Nadają swoisty aromat licznym roślinom, często też używanym jako aromatyczne przyprawy, np. kminek, kolendra, majera­nek, tymianek, cząber [...]

Gorycze, czyli substancje gorzkie zawarte w roślinach, są często istotnymi skadnika-mi czynnymi tych roślin, stosowanych jako leki pobudzające wydzielanie soków tra­wiennych i wzmagające łaknienie. Pod względem chemicznym są to substan­cje różnego typu, zarówno zawierające azot alkaloidy, jak np, chinina w korze chinowej, jak i bezazotowe, należące do tzw. irydoidów, np. w korzeniach goryczki żółtej, liściach [...]

Z kolei piranokumaryny zawarte w owo­cach aminka egipskiego — stosowanych u nas w kraju — mają właściwości rozkur­czowe, rozszerzające naczynia wieńcowe serca i naczynia nerkowe. Na ogół są to jednak substancje nie po­zbawione pewnej toksyczności, co naka­zuje ostrożność w ich dawkowaniu i sto­sowaniu.
W warunkach krajowych najczęściej spo­tykamy się z zastosowaniem tylko nielicz­nych wyżej wymienionych surowców [...]